Bilim

Ay neden hep aynı yüzünü gösterir?

Ay da kendi ekseni etrafında döner; ama bir dönüşü, Dünya etrafındaki bir turuyla tam olarak aynı sürede tamamlar.

Dünya'dan bakınca Ay'ın hep aynı yüzünü görürüz. Bu, Ay'ın dönmediği anlamına gelmez. Ay kendi ekseni etrafında yaklaşık 27,3 günde bir tur atar ve Dünya'nın çevresindeki bir dolanımı da yaklaşık aynı sürede tamamlar.

Bu eşleşmeye kütleçekimsel kilitlenme denir. Milyonlarca yıl boyunca Dünya'nın çekimi Ay'ı hafifçe esnetmiş ve oluşan sürtünme, Ay'ın dönüşünü yörüngesiyle uyumlu hâle gelene kadar yavaşlatmıştır.

Ay'ın yörüngesi tam bir daire olmadığı ve ekseni hafif eğik olduğu için Ay bize karşı küçük salınımlar yapıyormuş gibi görünür. Bu sayede zaman içinde yüzeyinin yarısından biraz fazlasını, yaklaşık yüzde 59'unu görebiliriz.

Görmediğimiz yüze bazen "karanlık yüz" denir, ama bu doğru değildir: o yüz de Güneş ışığı alır. Sadece Dünya'dan hiç görünmez; ilk fotoğrafları 1959'da Sovyet uzay aracı Luna 3 çekmiştir.

Kaynaklar